فرهنگی که این روزها تبدیل به حلقه مفقوده ورزش شده و در هر رویداد و نمایشی شاهد نزول آن در رشته های مختلف از جمله کشتی هستیم. ورزشی که اساس آن بر بنیاد فرهنگ گرانسنگ این سرزمین کهن استوار است اما مشاهده برخی صحنه ها و رویدادهای این ورزش نگرانی را دو چندان می کند. درگیری و چاقو کشی اخیر در مسابقات کشتی شهرستان کوار استان فارس، به عنوان مثال چاقو کشی چندی پیش در خلال رقابت های نوجوانان استان مازندران، زد و خورد شدید طی مسابقات بزرگسالان شهر بروجرد، جنجال در رقابت های جوانان شهرستان پاکدشت تهران تنها نمونه هایی است که سیمایی مخدوش و نازیبا از ورزش پهلوانی ترسیم می کند.
مشاهده رویدادهایی از این دست بر ما نهیب می زند تا به هوش باشیم نیاز امروز ورزش، فراتر از ظاهر سازی ها و بزرگنمایی های غیر معمول است. بیم آن داریم ورزشی که آداب و آیین آن ریشه در فرهنگ کهن این سرزمین دارد و نامش در ذهن و اندیشه مردم ایران، جوانمردی، ادب، فروتنی و متانت را تداعی می کند در وادی ظواهر گرفتار آید. امروز شاید گسترش ساختمان فلان فدراسیون مورد مباهات عده ای و سپر بلای مسئولین آن در مقابل هرگونه نقد بر سیستم مدیریت این مجموعه باشد اما در مقایسه بین دو مفهوم فرهنگ سازی و ساختمان سازی، آنکه مظلوم واقع شده، همانا فرهنگ پهلوانی است. ساخت و سازهایی که مستمسکی جهت پوشاندن کم و کاستی های ریز و درشت از جمله نزول فرهنگ ورزش ملی را فراهم کند چه بهایی دارد؟
اگر تکمیل خانه کشتی و اقدامات انجام شده در راستای رفاه و آسودگی بیشتر قهرمانان ارزیابی را در بوق و کرنا می کنیم خوب است مسئولیت غفلت های صورت گرفته در بخش فرهنگی را نیز به گردن بگیریم . به زبان ساده تر، اگر ساخت و سازهایی را که با پول تک تک مردم انجام شده به عنوان کارنامه درخشان خود قلمداد می کنیم باید مسئولیت ضعف های مفرط فرهنگی را هم که کم مانده فلسفه وجودی ورزش سنتی و آیینی ما را بی اثر کند بپذیریم. بلافاصله بعد از هر درگیری و زد و خورد کمیته انضباطی تشکیل می دهیم تا خاطیان را به عقوبت برسانیم اما یکبار از خودمان نمی پرسیم برای احیای فرهنگ مقدس کشتی چه کرده ایم؟ مگر نه اینکه به عنوان نفر اول فدراسیون در برابر خیر و شر این ورزش مسئولیت داریم؟ اگر چنین است آیا نقش و نظر مردم کوچه و بازار را در باب اولویت ساختمان سازی یا فرهنگ سازی جویا شده ایم؟
کشتی در این مملکت تنها یک ورزش جهت تقویت جسم و کسب برتری و مدال در میادین ریز و درشت نیست. این ورزش پشتگرم به فرهنگ چند هزار ساله و آموزه هایی است که شالوده آن بر پایه فروتنی، جوانمردی و ادب استوار شده. گوش شکسته ها، عیاران، فتیان، شاطران و جوانمردان در طول تاریخ بدون درک فرهنگ زورخانه و تعالیم کشتی پهلوانی جایگاهی در اجتماع پیدا نمی کردند. آنان مورد اعتماد و تایید مردم بودند چون مروج فرهنگ پهلوانی بودند. پوریای ولی و جهان پهلوان تختی به خاطر زور بازو و کسب مدال و عنوان ورد زبان جامعه نشدند بلکه به واسطه ترویج مشی و مرام پهلوانی در قلب ها نفوذ کردند. گفتار ، کردار و زندگی پهلوانان واقعی فرهنگ کشتی را گسترش داد.
آنان نه بنایی از خود به یادگار گذاشتند و نه با ادبیات تند و ساختار شکنانه سعی در نمایاندن خود کردند. دریغا اکنون از آن همه شکوه و عظمت فرهنگ پهلوانی به جایی رسیده ایم که کشتی گیر و مربی در برابر چشمان حیرت زده تماشاگران به جان هم می افتند و ما در فکر نقش ایوانی هستیم که چه بسا پای بست فرهنگ آن رو به ویرانی گذاشته است. اگر قرار باشد خاطیان و معرکه گیران میدان مسابقه را به کمیته انضباطی و قضایی حواله دهیم با مسئولینی که در ترویج فرهنگ پهلوانی کوتاهی کرده و چه بسا با گفتار و ادبیات خاص خود آن را از نظر انداخته اند چه می توان کرد؟
به قلم محمدرضا کاظمی