« دو ساعت» زمان بسیار زیادی است. تقریبا اکثر مسابقات ورزشی در این مدت زمان آغاز می شوند، به اوج رسیده و پایان می پذیرند، مدالهای آنها توزیع می شود و حتی تماشاگران مسابقه هم میدان را ترک می کنند. اما در مورد دوی ماراتن، نه تنها مسابقه ای در دو ساعت به پایان نمی رسد، بلکه رقابت تازه بعد از دو ساعت به اوج می رسد و دوندگان صدرنشین برای ماندن در صدر رقابت کنندگان تلاش می کنند. اما یک دونده 34 ساله، تمام استانداردهای ماراتن را در مسابقات وین خرد کرد!
اِلیود کیپ چوگه با وجود داشتن دو مدال المپیک، تا قبل از المپیک 2016 ریو کمتر شناخته شده بود. تا پیش از مسابقات ریو، او یک نقره و یک برنز المپیک داشت که هر دو را در دوی 5 هزار متر کسب کرده بود. اولین مدال او برنز 2004 بود و دومین مدال المپیکی او در 2008 پکن به دست آمد. در مقدماتی المپیک 2012 هم او تنها عنوان هفتمی را در مسابقات 5 و 10 هزار متر کشور خود کسب کرد تا حتی موفق به حضور در المپیک نشود. اما آیا کار او برای همیشه تمام شده بود؟
الیود در 5 نوامبر 1984 در کاپسیسی یوا کنیا به دنیا آمد. جز عکس پدرش که در خانه بود، هرگز چیزی از پدر خود به خاطر نیاورد و او را ندید. مادرش که معلم بود، الیود و سه فرزند دیگرش را به تنهایی بزرگ کرد و الیود هم تا 15 سالگی اوقاتش در مدرسه گذشت بدون آن که به شکل جدی به دوومیدانی بپردازد. با این حال او برای رسیدن به مدرسه ناچار بود دو مایل در روز بدود.
کیپ چوگه در 16 سالگی با یک مرد تاثیرگذار آشنا شد. پاتریک سانگ برنده مدال نقره 3000 متر بامانع در المپیک 1992 بارسلونا حالا به مربیگری مشغول شده بود و او بود که از سال 2001 الیود را به شکلی جدی هدایت کرد و از او یک دونده بزرگ ساخت.فقط یک سال زمان لازم بود که الیود موفق به حضور در مسابقات صحرانوردی جوانان شود. در مسابقات جهانی دوبلین در ایرلند، او عنوان پنجم را کسب کرد اما در قسمت تیمی با تیم کنیا برنده مدال طلا شد.
بعد از روی آوردن به ماراتن بود که الیود توانایی های حیرت انگیز خود را به نمایش گذاشت. او در عمل نشان داد که هرچه مسابقه طولانی تر می شود، راحت تر می دود و هر چه از مدت زمان مسابقه می گذرد، رکوردهای او بهتر می شوند. در سال 2013 و در رقابت های ماراتن هامبورگ، او برای نخستین بار حضور در ماراتن را تجربه کرد و قهرمان شد. چندی بعد در ماراتن برلین بود که دونده کنیایی با زمان 2:04:05 ساعت عنوان نایب قهرمانی مسابقه ماراتن را از آن خود کرد. این شکست بیشتر از آن که ناشی از ضعف الیود باشد، به خاطر قدرت « ویلسون کیپ سانگ» بود که با زمان 2:03:23 ساعت رکورد جهان را به نام خود ثبت کرد.
از آن به بعد دونده کنیایی هر سال در دو ماراتن شرکت کرده و نتایج او روز به روز بهتر از قبل شدند در سال 2014 او ماراتن روتردام هلند و شیکاگو آمریکا را فتح کرد؛ یک سال بعد در ماراتن لندن و برلین قهرمان شد و پس از قهرمانی مجدد در ماراتن لندن در آوریل 2016، او آماده ماراتن المپیک ریو شد. در لندن او زمان 2:03:05 ساعت را به دست آورده بود اما برای قهرمانی در المپیک، نیاز نبود که او آن قدر سریع بدود. با این وجود، نتایج وی حیرت انگیز بود. اگر ماراتن را به 8 بخش 5 کیلومتری و یک بخش 2195 متری تقسیم کنیم، الیود تمام هشت بخش 5 کیلومتری خود را در کمتر از 15 دقیقه دوید! در طول مسابقه، او مرتبا سریع تر شد و در شرایطی که در آغاز رقابت، 5 کیلومتر نخست را در 14.24 دقیقه دویده بود، از کیلومتر سی و پنجم تا چهلم را در 14.31 دقیقه دوید!
به این ترتیب در روز 21 آگوست 2016 او با زمان 2:08:44 ساعت به بزرگ ترین افتخار زندگی خود دست یافت؛ مدال طلای ماراتن المپیک.
بعد از المپیک کیپ روگه جدی تر از قبل کار را ادامه داد و کم کم رکوردهایش افسانه ای تر از قبل شدند. در سال 2017 در مونزا به زمان 2 ساعت و 25 ثانیه رسید؛ هرچند این مسابقات، در بین رقابتهای رسمی اتحادیه جهانی جایی نداشتند و رکورد او به صورت رسمی ثبت نشد. با این حال او یک بار دیگر ماراتن برلین را فتح کرد. دو سال 2018 نوبت به دو قهرمانی دیگر در ماراتن لندن و برلین رسید و ثبت زمان عجیب 2:01:39 ساعت در برلین و ثبت رکوردی جدید برای ماراتن.
امسال در ماراتن لندن، باز هم الیود قهرمان شد و بهترین زمان خود را در این رقابتها برجای گذاشت. سرانجام سد بزرگ 2 ساعت نیز توسط او شکست و در وین، او زمان 1:59:40 ساعت را ثبت کرد. کیپ چوگه بعد از این رکوردشکنی، تاریخ سازی خود را با شکستن سد 4 دقیقه در دوی یک مایل توسط سر راجر بنیستر مقایسه کرد. مهم نیست که این تشبیه، چقدر متواضعانه است. مهم این است که باز هم یک غیر ممکن توسط انسان ممکن شد.
شما 100 متر را در چند ثانیه می دوید؟ برای رسیدن به آخرین رکورد الیود باید تمام 100 مترهای خود را در 16 ثانیه طی کنید. آن هم نه یک بار و نه دوباره. بلکه در طول یک مسابقه 42195 متری! بدون وقفه و بدون افت در تمام مسیر. کاری حیرت انگیز که الیود انجام داد.
اعظم ستوده نیا