Print Short Link
Zoom In
Zoom Out

ابوریحان بیرونی و تاریخ شطرنج

جمعه 14 شهریور 1399 ساعت 02:51

اغلب کتاب هایی که در تاریخ شطرنج هستند گفته اند که شطرنج در ابتدا در «جنوب هند» شایع بوده است و هیچ کس چیزی بر آن نیفزوده است؛ چون بیرونی (م 440 ه.ق) همینقدر اطلاعات داده است و او تنها کسی است که این تاریخ را برای شطرنج ذکر کرده است.


اغلب کتاب هایی که در تاریخ شطرنج هستند گفته اند که شطرنج در ابتدا در «جنوب هند» شایع بوده است و هیچ کس چیزی بر آن نیفزوده است؛ چون بیرونی (م 440 ه.ق) همینقدر اطلاعات داده است و او تنها کسی است که این تاریخ را برای شطرنج ذکر کرده است. ابوریحان در کتاب عظیم خود، تحقیق ما للهند (بیان آنچه از هند است)، در فصلی که به ابتکارات هندیان اشاره می کند دو چیز را اسم می برد: نخست، نرد که بازی قماربازان بوده است، و او توضیحی در آن مورد نمی دهد؛ احتمالاً چون هم در ایران شناخته شده بوده است و هم چون در دوره اسلامی حرام بوده است. و دیگر، شطرنج. توضیحات او پیچیده، کوتاه و سردرگم کننده است؛ اغلب نویسندگانی که خواسته اند آن را درک کنند توضیحاتی به آن افزوده اند که با نحوه امروزی بازی و قوانین آن سازگار است. در صورتی که تضویحات ابوریحان نشان می دهد شطرنج نزد هندیان بسیار از شیوه امروزی آن دور بوده است. دست کم آن را چهار بازیکن داشته است و نحوه چینش مهره های آن کاملاً متفاوت است، هرچند که هنوز شباهت های قوانین و اسامی برقرار است. همین توضیحات کوتاه ابوریحان مهمترین سند تاریخی درباره تاریخ شطرنج در جهان است، به نحوی که تاریخ نگاری معاصر سوای گزارش او چیزی جز حدس و گمان نداشته باشد. ریچارد ایل (Richard Eales) در تایید همین معنا گفته است برای تاریخ شطرنج قبل از سال 600 میلادی هیچ منبع مستندی موجود نیست و این منبع، همان گزارش ابوریحان است.

آریا یونسی
 

سرچشمه ها:
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد (1958) تحقیق ما للهند من مقولة مقبولة في العقل أو مرذولة، حیدرآباد دکن: مطبعة مجلس دائرة المعارف العثمانیة، صص. 146-148.
Averbakh, Yuri (2012) A History of Chess, USA: Russell Enterprice Inc. pp. 11-12.
 
عکس: بازی شطرنج از نگاره ای قدیمی از نسخه ای خطی درباره شطرنج

رونمایی از لوگوی دیجیتال لس آنجلس 2028

رونمایی از لوگوی دیجیتال لس آنجلس 2028

نخستین نشست هیات اقدامات مقابله ای با کرونا در ژاپن

نخستین نشست هیات اقدامات مقابله ای با کرونا در ژاپن

تصمیم تلخ برای فدراسیون بین المللی صخره نوردی

تصمیم تلخ برای فدراسیون بین المللی صخره نوردی

معرفی اسپانسر برندینگ پکن 2022

معرفی اسپانسر برندینگ پکن 2022

کنفدراسیون بوکس آسیا و برگزاری 4 رویداد در 2021

کنفدراسیون بوکس آسیا و برگزاری 4 رویداد در 2021

ژیمناستی که به ایستگاه آخر رسید!

ژیمناستی که به ایستگاه آخر رسید!

کناره گیری از قدرت به دلیل بیماری یا ضررهای مالی ناشی از المپیک

کناره گیری از قدرت به دلیل بیماری یا ضررهای مالی ناشی از المپیک

اسکندری: برخی از کاه کوه می‌سازند/ علی دایی هم برای تمرکز بیلیارد بازی می‌کند

اسکندری: برخی از کاه کوه می‌سازند/ علی دایی هم برای تمرکز بیلیارد بازی می‌کند

همه مصائب ملی پوشان در دوران کرونا

افت 17 میلیون دلاری بودجه در فدراسیون جهانی دومیدانی

فشار آکسفوردی ها به IOC برای شراکت در هزینه ها

ازسرگیری رویدادهای ورزشی ژاپن با 20هزار تماشاگر

عزم راسخ فرماندار توکیو برای برگزاری توکیو 2020 در 2021

"واکسن و آزمایش کووید راه حل آنی و موثر برای توکیو2020 نیست"

حال و روز ورزش کشور ما بی شباهت به این وانت فرسوده نیست...

مصادره والیبال ماسه ای هیات تهران به نام مسابقات ساحلی در فدراسیون!

چهارشنبه روز داغ جودو در سوئیس

ممیزان ورزش زنان در صف اول عکس های یادگاری!

استعفاهای متوالی در ژاپن

دور تازه تقابل فدراسیون کشتی و وزارت ورزش!

مسابقات تنیس روی میز ارتش

اردوی آمادگی تیم دارت نیروی پدافند هوایی

دکتر صالحی امیری در سوگ برادر نشست

مسابقات صلح و دوستی ورزش‌های زورخانه‌ای

چهارشنبه 26 شهریور ماه

مسابقات جهانی کشتی برگزار می شود، فرصت را از دست ندهیم

وقتی ورزش هم طبقاتی می شود!

توکیو2020 و تکذیب عنوان پرهزینه ترین المپیک

هیچوقت امیدت را از دست نده، شاید آن زمان که امیدت را از دست می دهی دو ثانیه قبل از خوشبختی باشد ... 📕 #کمیقبلاز_خوشبختی ✍🏻 #انیس_لودیگ

تماس تلفنی رئیس IOC با نخست وزیر جدید ژاپن

برگزاری مسابقات جهانی تیراندازی در 2021 برای انتخابی المپیک

میزبانان المپیکی و تلاش برای تدوین اقدامات مقابله ای با کرونا

حراج کمیاب ترین مدال المپیک 1896

رونمایی از پکیج آموزشی پکن2022

نخست وزیر جدید ژاپن و ادامه راه توکیو2020

توکیو2020 و تکذیب عنوان پرهزینه ترین المپیک

وقتی ورزش هم طبقاتی می شود!

مسابقات جهانی کشتی برگزار می شود، فرصت را از دست ندهیم

چهارشنبه 26 شهریور ماه

مسابقات صلح و دوستی ورزش‌های زورخانه‌ای

دکتر صالحی امیری در سوگ برادر نشست

اردوی آمادگی تیم دارت نیروی پدافند هوایی

مسابقات تنیس روی میز ارتش

دور تازه تقابل فدراسیون کشتی و وزارت ورزش!

استعفاهای متوالی در ژاپن

ممیزان ورزش زنان در صف اول عکس های یادگاری!

چهارشنبه روز داغ جودو در سوئیس

مصادره والیبال ماسه ای هیات تهران به نام مسابقات ساحلی در فدراسیون!